 |
 |
 |
|
Οι περισσότεροι από εμάς σίγουρα θα έχουμε συνδέσει τον πόνο με κάτι δυσάρεστο και άσχημο σαν εμπειρία, το οποίο πολλές φορές μπορεί να μας έχει τραυματίσει ψυχικώς και σε σωματικό επίπεδο. Είναι μια εμπειρία που οι περισσότεροι δεν θα ήθελαν να τους συμβαίνει. Μόνο και μόνο στη σκέψη ή στην ανάμνησή της αναστατώνονται. Τι είναι όμως ο πόνος και ποιά είναι η αξία του για τον καθένα από εμάς; Τι θα μπορούσαμε να κάνουμε όταν βιώνουμε μια εμπειρία πόνου, έτσι ώστε να τον διαχειριστούμε καλύτερα;
από τον Γιώργο Τσιγγέρη Πως αντιλαμβανόμαστε τον πόνο; Τι αξία έχει για μας; Πόσο εύκολα ή δύσκολα πονάει κάποιος; Ερωτήσεις στις οποίες ο καθένας μας θα δώσει διαφορετικές απαντήσεις γιατί η αίσθηση αυτή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως σωματομετρικά χαρακτηριστικά, ψυχογενείς παράγοντες, το αίτιο πρόκλησης του πόνου, το σημείο που δέχεται το ερέθισμα κ.ο.κ.Όλα είναι στο μυαλό μας Σε πρώτο επίπεδο χρήσιμο είναι να γνωρίζουμε τη φυσική διάσταση του πόνου όσον αφορά το ανθρώπινο σώμα και το νευρικό μας σύστημα. Εν συντομία, σε όλο μας το σώμα έχουμε διάφορους υποδοχείς οι οποίοι είναι τα όργανα εκείνα που αντιλαμβάνονται τα ερεθίσματα παντός είδους (κρύο, ζέστη, πίεση, κ.ο.κ). Αυτοί οι υποδοχείς μεταφέρουν το εκάστοτε ερέθισμα μέσω των νευρικών κυττάρων στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Κ.Ν.Σ), δηλαδή στον Νωτιαίο Μυελό και αυτός με τη σειρά του στους ανώτερους φλοιούς του εγκεφάλου. Εκεί είναι και το τέλος της πορείας του ερεθίσματος όπου επεξεργάζεται και γίνεται η ποσοτική και ποιοτική ανάλυση καθώς και η καταγραφή του στη μνήμη μας. Η σωματική μας αντίδραση (π.χ. όταν καιγόμαστε και τραβάμε ακαριαίως το χέρι μας από τη φωτιά) έχει λάβει χώρα ήδη και με αντανακλαστικό τρόπο στα χαμηλότερα επίπεδα του νωτιαίου μυελού. Ένα συμπέρασμα στο οποίο ερχόμαστε με τα παραπάνω είναι ότι ο πόνος και η αντίληψη αυτού παίζει διπλό ρόλο: δηλαδή να μας ενημερώσει για το πού, πόσο και πως πονάμε και να μας προστατέψει, μέσω των αντανακλαστικών αντιδράσεων, από το επικίνδυνο ερέθισμα. Η σύγχρονη και πλέον αποδεκτή αντίληψη της επιστημονικής κοινότητας, η οποία μας δίνει και την ευελιξία να μπορούμε να διαχωρίσουμε το σημείο του πόνου από την ίδια την αίσθηση του πόνου, είναι ότι αυτό που πονάει, σε τελική ανάλυση δεν είναι το χέρι μας που καίγεται, αλλά ο εγκέφαλος μας! Δύσκολο ίσως για κάποιους να το χωνέψουν αυτό αλλά όπως προαναφέρθηκε η αντίληψη του πόνου γίνεται στους ανώτερους φλοιούς του εγκεφάλου μας. Η ολιστική προσέγγιση Τα παραπάνω αποκτούν μεγαλύτερο ενδιαφέρον στις χρόνιες καταστάσεις πόνου οι οποίες μπορούν να ταλαιπωρούν κάποιον, ακόμα και για χρόνια! Τότε το ζήτημα γίνεται περισσότερο περίπλοκο και καλό είναι να ξεκινούμε άμεσα τη διερεύνηση των αιτίων σε βάθος. Με τη βοήθεια των κατάλληλων ειδικών επιστημόνων εντοπίζουμε τη βαθύτερη αιτία που υπάρχει και μας προκαλεί τα προβλήματα και αναλόγως ακολουθούμε τις λύσεις που μας δίνουν. Προσοχή εδώ όμως γιατί το ζήτημα δεν αποτελεί ξεχωριστό κομμάτι του εαυτού μας. Η ανθρώπινη οντότητα χαρακτηρίζεται από πολλές εκφάνσεις όπως σωματική, ψυχική, κοινωνική. Όλα είναι διαφορετικά κομμάτια, του ίδιου όμως παζλ και σε όλα καλό είναι να δίνουμε την απαραίτητη αξία και προσοχή. Μια τέτοιου είδους προσέγγιση μπορούμε να βρούμε σε οργανωμένες δομές, στελεχωμένες πάντοτε από καταρτισμένο προσωπικό διαφόρων ειδικοτήτων όπως: γιατροί, νοσηλευτές, φυσικοθεραπευτές, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, εργοθεραπευτές κ.α. Τέτοιες δομές είναι τα ιατρεία πόνου, οργανωμένα κέντρα αποκατάστασης, ιδιωτικά θεραπευτήρια με δίκτυα συνεργατών σε όλους τους τομείς και τα κέντρα ημέρας (ειδικευόμενα περισσότερο στον ψυχικό τομέα). Προκειμένου να αντιληφθούμε καλύτερα την πολυπλοκότητα των αιτιών του πόνου θα χρησιμοποιήσω ένα τυπικό παράδειγμα πολύ διαδεδομένο στους καιρούς μας. Ένας αυχένας μπορεί να πονάει γιατί προφανώς έχει αποκτήσει κάποιο πρόβλημα αλλά η στάση του σώματός μας στην εργασία μας δεν είναι ιδανική για να δημιουργήσει μια ισορροπημένη στήριξη του κεφαλιού μας. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να σημαίνει ότι δεν έχουμε τον κατάλληλο εξοπλισμό στον χώρο εργασίας μας (π.χ. καρέκλα, γραφείο, υποπόδιο) ή λόγω ψυχικής επιρροής (π.χ. λόγω άγχους) ή κοινωνικής επιρροής (αντιγράφουμε τον διπλανό μας) ή λόγω ελλιπούς παιδείας (εργονομία της εργασίας, σωστή χρήση του σώματος μας), να έχουμε καταλήξει να υιοθετούμε λάθος κινητικά και λειτουργικά πρότυπα. Έτσι, διαπιστώνουμε αμέσως ότι το προφανές δεν είναι και πάντα το σημείο που πρέπει να εστιάζουμε. Ο αυχένας μπορεί να πονάει αλλά αν θέλουμε να παρέμβουμε ουσιαστικά και καθολικά στο πρόβλημα πρέπει να το εξετάσουμε από όλες τις οπτικές γωνίες. Γνωρίζουμε τον πόνο: σταματάμε να τον φοβόμαστε; Συμπερασματικά, διαπιστώνουμε πως ο πόνος, όπως προαναφέρθηκε, αν και είναι μια δυσάρεστη εμπειρία για τον καθένα μας με διαφορετικό τρόπο και ένταση, η αποκωδικοποίηση του φέρνει στο φως πληθώρα πληροφοριών που αφορούν τη σωματική, ψυχική και κοινωνική μας κατάσταση. Με τη βοήθεια των κατάλληλων ειδικών θα πάρουμε τις απαντήσεις που χρειαζόμαστε και τις κατάλληλες κατευθυντήριες αγωγές ως προς την αντιμετώπιση των διαφόρων προβλημάτων. Οπότε για να προχωρήσουμε σε ένα νέο επίπεδο τη διαβίωση μας χωρίς πόνους και με μια καλύτερη ποιότητα ζωής καλό είναι να δούμε με φιλικό μάτι τον πόνο αλλά να μην μείνουμε εκεί. Αντί αυτού χρειάζεται να εμβαθύνουμε και να επαναπροσδιορίσουμε κάποια στοιχεία του εαυτού μας σε όλα τα επίπεδα και πάντοτε με την κατάλληλη βοήθεια. |
